Çocuklarda Sosyal Fobi

Sosyal fobi, bir kişinin sosyal ortamlarda bulunmak, yeni kişilerle tanımak ve bu ortamlarda kendisini küçük duruma düşüreceğine yönelik duyduğu uzun süreli ve çok şiddetli korkudur. Sosyal fobi, kişilerin önemli bir etkinliğe katılmalarından önce hissedebilecekleri heyecan ve gerginlikten farklı olarak kişinin işlerliğini etkilemekte ve uzun süreli olarak görülmektedir.

Çocuklarda sosyal fobi, başkalarıyla ilişki kurmaları gereken ya da dikkat odağı olacakları durumlarla ilgili geliştirdikleri korku ve kaygıdır. Yüksek derecede sosyal kaygı yaşayan çocuklar genellikle çekingen olarak tanımlanırlar ve korkularının ana kaynağı başkalarının onlar hakkında kötü düşünecek olmasıdır.

Çocuklarda sosyal fobi genellikle çocukların daha çok arkadaşlarıyla sosyal aktivitelere katılmalarının beklendiği 12 yaş civarında teşhis edilmektedir. Sosyal fobisi olan çocuklar sıklıkla arkadaşları tarafından dışlanma, kendilerini aptal konumuna düşürme ve ya sınıf önünde yapacakları performanslarda başarısız olma kaygısı yaşarlar.

Çocuklarda sosyal fobinin sebepleri nelerdir?

Çocuklarda sosyal fobiye nelerin sebep olduğu kesin olarak bilinememekle birlikte bazı durumların risk faktörü oluşturduğu düşünülmektedir.

  1. Çocuğun mizacı: Bazı çocuklar diğerlerine göre yeni şeyler, kişiler ve yerlerle ilgili olarak daha kaygılı olabilir. Bu durum daha bebekken bile görülebilir.
  2. Ailenin çocuğa olan davranışları: Çok korumacı ya da çok yargılayıcı ebeveynlerin çocukları diğer çocuklara oranla sosyal fobi geliştirmeye daha meyillidir.
  3. Aile geçmişi: Çocuğun ailesinde daha önceden sosyal fobisi olan bir kişi varsa, bu durum çocukta görülme olasılığını da arttırabilir.
  4. Çocuğun geçmiş deneyimleri: Çocukların yaşanan stres verici olaylardan ya da utanç verici bir tecrübede sonra sosyal fobi geliştirdikleri de görülmüştür.

Çocuklarda sosyal fobinin belirtileri nelerdir?

Davranışsal belirtiler:

  • Günlük hayatını ve aktivitelerini etkileyecek kadar sosyal iletişimden kaçınmak
  • Dikkat çekmemek için ortamlarda hep geride ve çok sessiz kalıyor olmak
  • Bir aktiviteden önce çok şiddetli kaygı duyuyor olmak
  • Okulla ilgili kaygılar ve sosyal performanslardan ötürü okula gitmekten kaçınıyor olmak

Fiziksel belirtiler:

  • Kızarmak, terlemek, ağızda kuruluk olması
  • Sesin titremesi, bu nedenle konuşamamak
  • Kalp atışlarının hızlanması
  • Bir probleme odaklanmakta güçlük çekmek
  • Karın ağrısı, mide bulantısı, kusma
  • Öfke nöbetleri ya da ağlama krizleri geçirmek

Çocuklarda sosyal fobinin tedavi yöntemleri nelerdir?

Sosyal fobinin tedavisinde bilişsel terapiler, davranışçı terapiler ve ilaç tedavisinin etkili olduğu ortaya konmuştur. Davranışçı terapiler içerisinde yer alan bilişsel davranışçı terapi sosyal fobinin tedavisinde en çok kullanılan yaklaşımdır. Bu yaklaşımla çocukların bir olayla ilgili düşündükleri şeyi değiştirerek davranışlarının da değişmesi hedeflenmiştir. Bunun yanı sıra girişkenlik eğitimi, rahatlama teknikleri, maruz bırakma ya da duyarsızlaştırma, sosyal beceri eğitimi ve ebeveyn eğitimi de bilişsel-davranışçı terapinin önemli bir kısmıdır. Sosyal fobinin ilaç tedavisinde ise çoğunlukla antidepresanlar ve sakinleştiriciler kullanılmaktadır. Ancak sosyal fobinin tedavisinde yalnızca ilaç kullanımı yerine öncelikle psikoterapi ve ya kaygı düzeyi çok şiddetliyse terapiye eşlik eden bir ilaç tedavisi uygulanmalıdır.

Ebeveynler için öneriler:

  • Çocuğunuzun yaşadığı kaygının farkında olun ve onu yapmak istemediği şeyler için başkalarının önünde zorlamayın.
  • Eğer çocuğunuz kendisi için önemli bir adım atarsa mutlaka onu takdir edin. Ancak onu takdir ederken bunu başkalarının önünde yapmamaya dikkat edin.
  • Sosyal aktivitelere katılması ya da kaygı duyduğu bir ortamda konuşması için çocuğunuza baskı yapmayın.
  • Tanımadığı birileriyle karşılaşacağı ya da ilk kez bir yere gideceğiniz zamanlarda çocuğunuzu önceden hazırlayın. Nereye gideceği, neler yapacağı, nasıl bir ortam olacağı ile ilgili bilgi verin.
  • Çocuğunuzla bu konu hakkında konuşurken sözcüklerinize dikkat edin. “Utangaç” ya da “kaygılı” gibi sözcükleri özellikle başkalarının önünde kullanmak yerine yaşadığı durumu ondan kendi kelimeleriyle anlatmasını isteyin.
  • Çocuğunuzun bir anda en çok kaygı duyduğu şeyi yapmasını beklemeyin. Küçük adımlarla kendisini en az kaygılı hissettiği durumu konuşarak başlayın.

 

KAYNAKLAR

Mayo Clinic (2011). Social Anxiety Disorder. Retrieved July 31, 2013, from http://www.mayoclinic.com/health/social-anxiety-disorder/DS00595/DSECTION=symptoms

Lyness, D. (2013). Social Phobia. Retrieved July 31, 2013, from http://kidshealth.org/teen/your_mind/mental_health/social_phobia.html#

Jaffe-Gill, E., & Smith, M. (2013). Social Anxiety Disorder & Social Phobia. Retrieved July 31, 2013, from http://www.helpguide.org/mental/social_anxiety_support_symptom_causes_treatment.htm

The Child Anxiety Network (2001). Social Phobia. Retrieved July 31, 2013, from http://www.childanxiety.net/Social_Phobia.htm

No Comments

Sorry, the comment form is closed at this time.