Çocuklarda Öfke Problemi

Öfke, hem çocukların hem de yetişkinlerin hayatında rol oynayan önemli duygulardan biridir. Gündelik hayat akışında çocukların yaşadıkları bazı olaylar karşısında öfke duyması çoğu zaman son derece normal ve sağlıklı olabilir. Ancak öfke, kontrolden çıktığında ve başkalarına duygusal ya da fiziksel olarak zarar verdiği zaman çocuklar bir problem olmaya başlar.

Öfke genellikle çocukların kendilerini yanlış anlaşılmış, yok yere suçlanmış, haksızlığa uğramış ya da güvensiz hissettiği durumlarla ilişkilidir. Genellikle öfke, çocuğun hissettiği diğer hassas ve kırılgan duyguları ortaya çıkarır ve yaşanan öfke patlamaları hali hazırda yaşanan olaydan çok daha fazlasını yansıtır.


Çocukların öfke problemi yaşamalarının sebepleri nelerdir?

Çocukların öfke problemi yaşamalarının altında farklı nedenler yatabilmektedir. Ancak genel olarak bakıldığında bazı etmenlerin öfke problemi konusunda risk faktörü olduğu düşünülebilir.

  • Yaşanan hayat olayları: Çocuğun hayatında yaşanan stres verici olayların artması çocukta öfke kontrolünü zorlaştırabilir. Örneğin sevilen bir kişinin kaybı, kardeş doğumu ya da anne-baba boşanması tetikleyici olaylar arasında yer almaktadır. Bu durumlarda öfke aslında çocukların bir yardım çağrısı niteliğinde olabilir.
  • Ebeveyn tutumları: Çok baskıcı ya da çok serbest yetiştirilen çocuklarda belirli bir zaman sonra öfke patlamaları görmek mümkün olabilmektedir. Bu nokrada ebeveynlerin öfkeyi hiç yaşanmaması gereken, kötü bir duygu olarak göstermesi de bastırılan öfkenin ileriki zamanda daha şiddetli ortaya konmasına sebep olabilir.
  • Aileden öğrenme davranışı: Çocuklar çok küçük yaştan itibaren ailelerinin davranışlarını gözlemler ve bu davranışları model alırlar. Ebeveynlerinden birisinin öfkelendiği zaman kontrolsüz davranışlar sergilediği gören bir çocuğun kendisinin de belirli durumlar karşısında öfke nöbetleri geçirmesi çok olasıdır.
  • Düşük hayal kırıklığı toleransı olması: Bazı çocukları istedikleri şeyler olmadığı zaman diğerlerine oranla bu durumla baş etmekte daha çok zorlanabilir. Böyle durumlara bu çocukların öfkelerini kontrol etmekte diğer çocuklara oranla daha çok zorlanabileceğini söylemek mümkündür.

Çocuklarda öfke problemi olabileceğine dair belirtiler nelerdir?

  • Son zamanlarda sıklıkla şiddetli öfke nöbetlerine tutulması
  • Arkadaşlarıyla ya da kendi başına oynadığı oyunların daha saldırgan olması
  • Son zamanlarda ailesi, arkadaşları ve öğretmeleriyle daha sık ve daha şiddetli tartışmalara giriyor olması
  • Başkalarını tehdit ediyor, fiziksel olarak incitiyor ya da eşyalarına zarar veriyor olması
  • Öfkelendiğinde yüzü kızarıyor, ellerini sıkıyor ve vücudunun titriyor olması
  • İstedikleri olmadığı zaman hayal kırıklığına tahammül eşiğinin düşmüş olması
  • Öfkelendiği zaman bir şeyleri fırlatmak, kırmak gibi yıkıcı davranışlar sergiliyor olması

Çocuğu öfke problemi yaşayan ebeveynler için öneriler:

  • Çocuğunuza bu problemi çözerken bir ekip olduğunuzu hissettirin. Yaşı küçük olan çocuklarda öfkeye bir isim verin ve çocuktan bu öfkeyi resmetmesini isteyin.
  • Öfkeyi aile içerisinde sağlıklı şekillerde ifade edin. Çocuğunuzun, çevresindekilerin öfkeyi yaşayabildiğini ama bunu sağlıklı ve uygun bir yolla ifade edilebildiğini görmesi çok önemli bir modelleme olacaktır.
  • Çocuğunuzun öfkesini uygun yollarla ifade ettiği zamanları gözlemleyin ve çocuğunuzu bu davranışı için takdir edin.
  • Çocuğunuz istediği bir şeyin olması ya da satın alınması için öfke nöbetleri geçiriyorsa, istediğini yapmayın. Böyle bir durumda çocuğa istediği şeyi sağlıyor olmak, onun bir sonraki seferlerde de bu yöntemi kullanması için bir pekiştireç olacaktır.
  • Çocuğunuzu spor yapmaya teşvik edin. Kolay öfkelen çocukların enerjilerini boşaltmaları konusunda evde ya da dışarıda katılacakları fiziksel etkinliklerin faydalı olduğu görülmüştür.
  • Çocuğunuz çok öfkelendiği zaman onun yanına gidin ve fiziksel olarak ona dokunun ve ellerini kavrayın. Özellikle küçük çocuklarda bir yetişkinin onlara yakın ilgi göstermesi ve fiziksel temasta bulunması öfkenin şiddetinin azalmasına yol açmaktadır.
  • Çocuğunuza kendisinin bazı şeylere karşı öfke duyabileceğini ve bu durumun son derece normal olduğunu ancak öfkeyi ifade ediş şeklini kabul etmediğinizi anlatın. Alternatif öfke ifade yöntemleri üzerine çocuğunuzla birlikte karar verin.
  • Çocuğunuza kendisini sözel olarak ifade edebilmeyi öğretin. Öfkelendiği zaman bağırmak, bir şeylere zarar vermek ya da birilerine vurmak yerine “Ben şu anda… hissediyorum” gibi cümleler kurarak öfkesini dile getirmesini destekleyin.
  • Saldırgan davranışları sınırlamak için önceden net ve kesin sonuçlar belirleyin. Çocuğunuz saldırgan bir davranış sergilediğinde o anda ona kızıp bir ceza vermek yerine, daha öncesinde bu tür bir davranışın sonucunun neler olabileceğini konuşun.

KAYNAKLAR

Anderson, L. (2012). Anger Management for Kids & Parents. Retrieved July 22, 2013, from http://childdevelopmentinfo.com/how-to-be-a-parent/angry_child/

Samuel, V. (2007). Dealing with a very angry child. Retrieved July 22, 2013, from http://www.supernanny.co.uk/advice/-/parenting-skills/-/discipline-and-reward/dealing-with-a-very-angry-child.aspx

Gottlieb, D. (2009). Anger Overload in Children: Diagnostic and Treatment Issues. Retrieved July 22, 2013, from http://www.greatschools.org/parenting/teaching-values/796-anger-overload.gs?page=3

Banks, C. (2011). Angry Child Outbursts: The 10 Rules of Dealing with an Angry Child. Retrieved July 22, 2013, from http://www.empoweringparents.com/the-10-rules-of-dealing-with-an-angry-child.php

No Comments

Sorry, the comment form is closed at this time.